Jak działa tachograf? Zasady działania i obowiązki kierowcy

Pierwsza kontrola ITD potrafi zakończyć się mandatem tylko dlatego, że tachograf był źle używany. Jeśli jeździsz ciężarówką, autobusem albo woziłeś materiały na budowę, ten temat dotyczy bezpośrednio ciebie. Z tego tekstu dowiesz się, jak działa tachograf, jakie masz obowiązki i czego unikać, żeby nie płacić wysokich kar.

Czym jest tachograf i jakie pojazdy muszą go mieć?

Tachograf to pokładowe urządzenie rejestrujące czas pracy kierowcy, prędkość pojazdu, przebieg oraz inne aktywności związane z wykonywaniem przewozu. Montuje się go w pojazdach ciężarowych i autobusach, a całość współpracuje z czujnikiem ruchu w układzie napędowym. W praktyce oznacza to, że każde ruszenie, postój, przerwa czy odpoczynek zostają zapisane w pamięci sprzętu i na odpowiednich kartach.

Na terenie Unii Europejskiej standardem stał się dziś tachograf cyfrowy, w którym dane zapisuje się w pamięci elektronicznej. Starsze pojazdy mogą mieć jeszcze tachograf analogowy, oparty na papierowych tarczkach, ale w nowych ciężarówkach i autobusach rejestratory cyfrowe określonych generacji są obowiązkowe. Dzięki temu służby kontrolne i firmy transportowe mają dostęp do znacznie dokładniejszych danych.

Po co w ogóle montuje się tachografy w pojazdach? Podstawowy cel to egzekwowanie przepisów o czasie pracy kierowców oraz zapewnienie większego bezpieczeństwa na drodze. Ograniczenie zmęczenia kierowcy, kontrola prędkości i nadzór nad przerwami pozwalają zmniejszyć ryzyko wypadków zarówno w transporcie rzeczy, jak i osób. Dla ITD, policji czy służb innych państw UE tachograf jest narzędziem, które w prosty sposób pokazuje, czy dany pojazd był prowadzony zgodnie z przepisami.

Ogólna idea działania tachografów analogowych i cyfrowych jest podobna, ale nośnik danych jest zupełnie inny. Tachograf analogowy drukuje zapis prędkości i aktywności na papierowej tarczce, którą kierowca musi później przechować i okazać do kontroli. Tachograf cyfrowy gromadzi informacje w pamięci urządzenia oraz na karcie elektronicznej, co umożliwia szybki odczyt, archiwizację i analizę danych w programach komputerowych.

Obowiązek montażu tachografu dotyczy przede wszystkim pojazdów wykorzystywanych w transporcie drogowym rzeczy i osób. Chodzi o pojazdy ciężarowe lub zestawy pojazdów powyżej 3,5 t DMC, które wykonują przewóz towarów, a także o autobusy przewożące więcej niż 9 osób z kierowcą. Dotyczy to zarówno zawodowych przewoźników na zlecenie, jak i wielu firm prowadzących przewozy na potrzeby własne, jeśli spełniają opisane progi masy i charakter przewozu.

Nie każdy pojazd spełniający te warunki musi jednak mieć tachograf. Przepisy przewidują szereg zwolnień, do których zaliczamy m.in.:

• pojazdy do 7,5 t DMC wykorzystywane do niehandlowego przewozu rzeczy, na przykład gdy własną ciężarówką dowozisz materiały tylko na budowę własnego domu, a nie świadczysz usług transportowych dla klientów,
• pojazdy pomocy drogowej używane do holowania lub przewozu uszkodzonych pojazdów w określonym promieniu od bazy, zwykle do około 100 km,
• pojazdy ratunkowe i medyczne, jak karetki czy wozy straży pożarnej, które wykonują wyłącznie zadania ratownicze i nie prowadzą typowego transportu zarobkowego,
• pojazdy używane w celach prywatnych o DMC do 7,5 t, na przykład kamper czy samochód z przyczepą kempingową używany wyłącznie turystycznie, bez przewozu towarów za wynagrodzeniem,
• autobusy jeżdżące na stałych trasach do 50 km, takie jak niektóre linie miejskie lub podmiejskie, które wykonują regularne przewozy pasażerów na krótkich odcinkach,
• pojazdy o ograniczonej prędkości maksymalnej do 40 km/h, na przykład niektóre pojazdy komunalne lub specjalistyczne, które poruszają się wyłącznie lokalnie i z bardzo małą prędkością.

Każde zwolnienie ma swoje warunki, które przy kontroli są sprawdzane bardzo dokładnie, więc warto przeanalizować sposób wykorzystania pojazdu, zanim ktoś zrezygnuje z montażu tachografu. Częsty błąd to powoływanie się na zwolnienie dla przewozu niehandlowego, gdy w praktyce wykonywany jest codzienny transport materiałów do klientów.

Jak opisane przepisy przekładają się na branżę budowlaną i wykończeniową? Jeśli wozi się materiały budowlane na różne budowy samochodem lub zestawem powyżej 3,5 t DMC, w większości przypadków pojawia się obowiązek stosowania tachografu. Zwolnienie dla pojazdów do 7,5 t DMC używanych do przewozu niehandlowego dotyczy głównie sytuacji, gdy dowozisz materiały wyłącznie na własną inwestycję i nie świadczysz usług transportu towarów dla innych podmiotów.

Jeżeli natomiast codziennie dostarczasz towar hurtowni, klientom indywidualnym lub wozić ekipę i sprzęt między zleceniami, przewóz ma charakter zawodowy. W takiej sytuacji tachograf cyfrowy staje się obowiązkowym wyposażeniem, podobnie jak poprawne planowanie tras z uwzględnieniem czasu jazdy i odpoczynków. Dobrze jest to przeanalizować jeszcze przed zakupem lub zabudową ciężarówki, aby później nie okazało się, że pojazd trzeba przerabiać.

Podstawy prawne stosowania tachografów wynikają z przepisów unijnych i krajowych. W szczególności rozporządzenie (WE) nr 561/2006 reguluje zasady dotyczące czasu prowadzenia pojazdu, przerw i odpoczynków kierowców. Z kolei rozporządzenie (UE) nr 165/2014 określa wymagania dla tachografów, ich montażu, używania oraz rodzajów kart. Przepisy te są uzupełnione polskimi ustawami i rozporządzeniami, które doprecyzowują zasady kontroli i system kar.

Jak działa tachograf cyfrowy – zasada rejestracji czasu pracy i prędkości

Tachograf cyfrowy zbiera dane w czasie rzeczywistym, korzystając z czujnika ruchu sprzęgniętego z układem napędowym pojazdu. Urządzenie na bieżąco zapisuje prędkość, pokonaną odległość, czas jazdy, przerwy oraz inne aktywności kierowcy. Dane trafiają jednocześnie do pamięci wewnętrznej tachografu oraz na kartę kierowcy, co daje dwa niezależne źródła informacji dla kontrolujących i dla firmy.

Współczesne tachografy cyfrowe mają wbudowane mechanizmy szyfrowania danych i zabezpieczenia przed manipulacją. Komunikacja między czujnikiem ruchu a jednostką główną jest zaszyfrowana, a każda próba ingerencji pozostawia ślad w postaci zdarzenia zapisanego w pamięci. Dzięki temu podczas kontroli drogowej służby mogą sprawdzić nie tylko sam czas jazdy, lecz także to, czy ktoś nie próbował zakłócać pracy systemu.

Rodzajów danych zapisywanych przez tachograf cyfrowy jest wiele, ale do najważniejszych zaliczamy m.in.:

• czas jazdy od momentu ruszenia pojazdu do jego zatrzymania, liczony w cyklach minutowych,
• inne czynności wykonywane przez kierowcę, takie jak załadunek, rozładunek, prace serwisowe czy formalności związane z dokumentami,
• przerwy i odpoczynek, czyli okresy, w których kierowca nie prowadzi pojazdu i nie wykonuje innej pracy,
• prędkość pojazdu w określonych odstępach czasu, co umożliwia później odtworzenie profilu jazdy na wykresie,
• przebieg pojazdu, czyli łączna pokonana odległość mierzona w kilometrach, z odnotowaniem stanu drogomierza przy ważniejszych zdarzeniach,
• zdarzenia i usterki związane z działaniem tachografu, czujnika ruchu lub zasilania,
• próby manipulacji, na przykład odłączenie zasilania czy nieprawidłowe sygnały z czujnika w skrzyni biegów,
• dane identyfikacyjne pojazdu i kierowcy, w tym numery rejestracyjne, numer VIN oraz identyfikatory kart.

Taka szczegółowość pozwala firmie i kontrolującym nie tylko policzyć godziny jazdy, lecz także zobaczyć charakter pracy pojazdu, częstotliwość postojów czy występowanie przekroczeń prędkości. W transporcie materiałów budowlanych łatwo wtedy zauważyć na przykład wielokrotne krótkie kursy między bazą a budową.

Aktywności kierowcy dzielą się w tachografie na kilka podstawowych kategorii. Najważniejsze z nich to: jazda, inna praca, dyspozycja (gotowość) oraz odpoczynek. Status „jazda” uruchamia się automatycznie przy ruszeniu pojazdu, natomiast przełączanie na „inną pracę”, „dyspozycję” czy „odpoczynek” wymaga zwykle decyzji kierowcy na panelu urządzenia. Od poprawnego oznaczenia tych trybów zależy późniejsza ocena przestrzegania norm z rozporządzenia 561/2006.

Dla służb kontrolnych nie ma znaczenia wyłącznie liczba godzin za kierownicą. Liczy się też to, czy kierowca miał odpowiednio długie przerwy i odpoczynki dobowo tygodniowe, a także czy okresy pracy poza jazdą nie zostały błędnie oznaczone jako odpoczynek. Nieprawidłowe przełączanie trybów może spowodować zarzut fałszowania czasu pracy nawet wtedy, gdy ktoś faktycznie nie przekroczył limitów jazdy.

Dane są przechowywane w dwóch miejscach. Pamięć wewnętrzna tachografu rejestruje informacje zwykle przez okres kilku miesięcy, zależnie od wersji urządzenia i intensywności eksploatacji pojazdu. Z kolei karta kierowcy gromadzi zapis indywidualnych aktywności mniej więcej z ostatnich 28 dni pracy, a później starsze dane są nadpisywane przez nowe.

Dlatego firma transportowa ma obowiązek regularnego pobierania danych zarówno z kart, jak i z tachografów pokładowych, zanim informacje zostaną zastąpione kolejnymi zapisami. Typowe minimalne częstotliwości to raz na 28 dni dla kart kierowców i raz na 90 dni dla pamięci urządzenia, choć wiele firm budowlanych o intensywnym ruchu pojazdów zgrywa pliki częściej, żeby szybciej wyłapać ewentualne nieprawidłowości.

W procesie kontroli drogowej tachograf cyfrowy działa jak czytelny rejestrator. Inspektor ITD, policjant lub funkcjonariusz innego państwa wkłada do tachografu swoją kartę kontrolną i zgrywa wybrany zakres danych albo odczytuje je na miejscu z wyświetlacza. Sprawdza czas jazdy, przerwy, odpoczynki i ewentualne naruszenia oraz zapisane zdarzenia, które mogą świadczyć o manipulacji.

Podczas kontroli w siedzibie firmy służby analizują pliki pobrane z kart i tachografów w specjalnym oprogramowaniu. Zestawiają harmonogramy pracy z dokumentami przewozowymi, zleceniami i innymi danymi, a znalezione naruszenia przekładają na konkretne kary finansowe dla przedsiębiorstwa oraz, w razie potrzeby, dla kierowców i osób zarządzających transportem.

Jakie elementy składają się na tachograf cyfrowy?

W potocznym języku mówi się często „tachograf”, mając na myśli samo urządzenie w desce rozdzielczej z wyświetlaczem i drukarką. W rzeczywistości jest to jednak cały system sprzętowy i zestaw kart, który współpracuje z pojazdem, kierowcą, firmą i służbami kontrolnymi. Każdy element ma własne zadanie i brak któregokolwiek potrafi sparaliżować prawidłową rejestrację czasu pracy.

Żeby lepiej zrozumieć działanie tachografu, warto przyjrzeć się jego podstawowym składnikom. Do najważniejszych elementów tachografu cyfrowego należą m.in.:

• jednostka główna w pojeździe z wyświetlaczem i drukarką, montowana zwykle w miejscu radia lub w górnej konsoli, służąca do obsługi urządzenia i wydruków,
• czujnik ruchu zamontowany najczęściej w skrzyni biegów lub innym elemencie układu napędowego, który mierzy obroty i zamienia je na prędkość oraz przebieg,
• karta kierowcy będąca imiennym nośnikiem danych o czasie pracy, odpoczynkach i zdarzeniach związanych z konkretną osobą,
• karta przedsiębiorstwa, dzięki której firma może pobierać dane z tachografów swoich pojazdów, blokować dostęp innym podmiotom i zarządzać archiwizacją,
• karta warsztatowa używana przez uprawnione serwisy podczas montażu, kalibracji i napraw, pozwalająca wejść w specjalny tryb ustawień,
• karta kontrolna, którą posługują się służby w czasie kontroli drogowej, aby pobierać i analizować dane z tachografu bez naruszania integralności zapisów.

Dopiero współpraca tych elementów daje pełen obraz pracy kierowcy i pojazdu. Bez karty przedsiębiorstwa nie ma legalnego dostępu do danych firmowych, a bez karty kierowcy tachograf nie przypisze aktywności do konkretnej osoby i jazda stanie się poważnym naruszeniem przepisów.

Nowocześniejsze, tak zwane inteligentne tachografy nowszych generacji mają dodatkowe funkcje sprzętowe. Najczęściej jest to moduł GPS/GNSS, który zapisuje położenie pojazdu w określonych momentach, na przykład przy rozpoczęciu i zakończeniu pracy lub na granicach państw. Spotyka się też łączność DSRC albo inne interfejsy umożliwiające wstępną, zdalną kontrolę na odległość przez odpowiednie służby.

Dzięki temu inspektor może wstępnie wytypować pojazdy z podejrzeniem naruszeń jeszcze przed zatrzymaniem do szczegółowej kontroli. Dla firmy oznacza to konieczność jeszcze staranniejszego pilnowania zgodności z przepisami, bo nieprawidłowości są wychwytywane szybciej niż kiedyś przy samych tachografach analogowych.

Ogromne znaczenie mają także plomby i zabezpieczenia, które chronią układ tachograf–czujnik ruchu–wiązka przewodów. Plombuje się między innymi sam czujnik, połączenia kablowe oraz obudowę urządzenia, żeby łatwo było wykryć wszelką ingerencję. Kierowca i firma nie mogą samodzielnie naruszać tych zabezpieczeń, a każdą uszkodzoną plombę trzeba wyjaśnić w autoryzowanym warsztacie.

Przy kontroli drogowej uszkodzona plomba bez wiarygodnego wyjaśnienia bardzo szybko zostanie uznana za sygnał możliwej manipulacji. Skutkiem bywa nie tylko wysoki mandat, lecz także zarzut umyślnego fałszowania zapisów, który jest szczególnie groźny dla małych przewoźników i firm budowlanych z własnymi ciężarówkami.

Jak przebiega automatyczna rejestracja danych?

Cała praca tachografu cyfrowego opiera się na automatycznej rejestracji zdarzeń związanych z ruchem pojazdu. Gdy tylko prędkość przekroczy określoną wartość progową, urządzenie rozpoznaje, że pojazd jedzie, i ustawia aktywność „jazda”. Kierowca nie musi wtedy ręcznie włączać trybu jazdy, o ile karta jest prawidłowo włożona do slotu.

Próg prędkości, od którego tachograf zaczyna liczyć czas jazdy, jest niewielki, dlatego krótkie przetaczanie pojazdu po placu może także zostać zarejestrowane jako jazda. To szczególnie ważne na placach budów, gdzie samochód często podjeżdża o kilka metrów pod koparkę czy rampę. Mimo niewielkiej odległości czas ten dolicza się do limitów jazdy z rozporządzenia 561/2006.

Gdy pojazd stoi, tachograf nie ma już możliwości samodzielnego rozpoznania, co robi kierowca. W takiej sytuacji domyślnie może pozostać w trybie „inna praca” albo „dyspozycja”, ale poprawne zakwalifikowanie aktywności wymaga wyboru odpowiedniego symbolu na panelu. To kierowca decyduje, czy jest to przerwa lub odpoczynek, czy nadal praca przy załadunku lub inne czynności.

Jeżeli ktoś zapomni przełączyć tryb i całość postojów przy rampie zostanie zarejestrowana jako „odpoczynek”, przy kontroli pojawi się zarzut nieprawidłowej ewidencji czasu pracy. Z kolei oznaczanie każdego postoju jako „inna praca” sprawi, że formalnie zabraknie ciągłego odpoczynku wymaganego przepisami. W praktyce oznacza to potrzebę regularnej kontroli symboli na wyświetlaczu, zwłaszcza przy częstych krótkich kursach.

Przy automatycznym zapisie zdarzeń tachograf zapisuje szereg informacji, spośród których najważniejsze to:

• moment rozpoczęcia i zakończenia jazdy wraz z czasem i datą,
• zmiany prędkości oraz krótkookresowy profil prędkości w wybranych odstępach,
• przekroczenia prędkości, które później widać na wykresach podczas analizy,
• przekroczenia limitów czasu jazdy dobowej lub tygodniowej, rejestrowane jako naruszenia,
• wystąpienie błędów i usterek, na przykład brak sygnału z czujnika ruchu lub zanik zasilania,
• zmiany kart w urządzeniu, czyli włożenie i wyjęcie kart kierowców oraz kart innych typów.

Taki zapis zdarzeń pokazuje pełną historię pracy pojazdu. Jeżeli dojdzie do wypadku lub poważnego naruszenia, biegły może odtworzyć dokładny przebieg jazdy z ostatnich minut przed zdarzeniem, co bywa decydujące przy ocenie winy kierowcy lub firmy.

W obsadzie dwuosobowej tachograf rejestruje pracę dwóch kierowców jednocześnie. Pierwsza osoba wkłada kartę kierowcy do slotu 1 i prowadzi pojazd, natomiast druga umieszcza kartę w slocie 2 i ma zwykle ustawiony status „odpoczynek” lub „dyspozycja”. Gdy kierowcy zamieniają się miejscami, zmieniają również sloty lub odpowiednio przełączają statusy, aby urządzenie przypisało czas jazdy do właściwej osoby.

Błędne włożenie kart albo pomylenie slotów może sprawić, że jazda zapisze się na karcie niewłaściwego kierowcy. Przy kontroli wygląda to jak prowadzenie pojazdu bez wymaganych przerw, mimo że faktycznie za kierownicą siedziała inna osoba. Dlatego przy zmianach obsady warto dokładnie sprawdzać komunikaty na wyświetlaczu.

Na początku i na końcu dziennego okresu pracy kierowca ma obowiązek wprowadzić do tachografu kraj rozpoczęcia i zakończenia. Robi to ręcznie z menu urządzenia, zwykle zaraz po włożeniu karty i tuż przed jej wyjęciem na koniec dnia. Informacje te są później wykorzystywane przy kontrolach transgranicznych oraz przy rozliczaniu podróży służbowych i diet.

Dla firm realizujących przewozy międzynarodowe albo transport materiałów budowlanych za granicę poprawne wskazywanie krajów ma duże znaczenie. Ułatwia to udowodnienie, gdzie faktycznie przebywał kierowca w danym czasie, co z kolei wpływa na prawidłowe naliczenie dodatków z tytułu podróży zagranicznych.

Jakie są różnice między tachografem analogowym a cyfrowym?

Pierwsze tachografy analogowe pojawiły się w pojazdach ciężarowych i autobusach wiele lat temu i przez długi czas były jedynym dostępnym rozwiązaniem. Kierowca zakładał okrągłą tarczkę papierową, na której stylus stopniowo rysował przebieg prędkości oraz czasu pracy. Wraz z rozwojem techniki oraz przepisów UE stopniowo zaczęto wprowadzać tachografy cyfrowe, które obecnie są obowiązkowe w nowych pojazdach wykonujących transport drogowy.

Starsze pojazdy nadal mogą legalnie korzystać z wersji analogowych, o ile spełniają wymagania przeglądów i plomby są nienaruszone. Przy wymianie urządzenia lub zakupie nowego pojazdu trzeba już jednak montować tachograf cyfrowy odpowiedniej generacji. Różnice między tymi rozwiązaniami najlepiej widać w kilku praktycznych aspektach:

W tachografie analogowym nośnikiem danych są tarczki papierowe, które można łatwo uszkodzić, zgubić lub nieprawidłowo wypełnić. Tachograf cyfrowy zapisuje informacje elektronicznie, z dokładnością do jednej minuty, a dostęp do nich uzyskuje się po włożeniu odpowiedniej karty albo przez zgrywanie plików na komputer. Stopień trudności w fałszowaniu zapisów jest tam znacznie większy, co ogranicza nadużycia.

Codzienna obsługa obu typów urządzeń wygląda inaczej. W wersji analogowej kierowca musi włożyć właściwą tarczkę, wpisać ręcznie datę, numer rejestracyjny pojazdu, przebieg oraz swoje dane, a następnie pilnować, by tarczka została wyjęta i opisana po zakończeniu pracy. Przy dużej liczbie dni roboczych łatwo o pomyłkę lub zagubienie części dokumentów.

W tachografie cyfrowym kierowca korzysta z karty kierowcy, którą wkłada do slotu przed rozpoczęciem jazdy i wyjmuje po zakończeniu dnia pracy. Dane zapisują się automatycznie, a manualne wpisy dotyczą głównie aktywności poza pojazdem lub wyjątkowych sytuacji. Dla firm transportowych i budowlanych ogromna różnica dotyczy też analizy danych – zamiast ręcznie przeglądać stos tarczek, można wczytać pliki do programu i w kilka minut uzyskać raport naruszeń.

Wprowadzenie obowiązku stosowania tachografów cyfrowych w nowych pojazdach wynikało z przepisów unijnych, które w określonych datach granicznych wymagały montażu wyłącznie rejestratorów cyfrowych określonych typów. Starsze pojazdy, które wcześniej wyposażono w tachografy analogowe, mogą nadal z nich korzystać, dopóki nie zajdzie potrzeba wymiany urządzenia. Przy każdej zmianie rejestratora na nowy montuje się już jednak wersję cyfrową, zgodną z aktualnymi wymaganiami UE.

Jak korzystać z tachografu – obowiązki kierowcy w praktyce

Dla kierowcy zawodowego poprawna obsługa tachografu to podstawowa część pracy na równi z prowadzeniem pojazdu. Błędy w obsłudze tachografu cyfrowego często są traktowane tak samo poważnie jak przekroczenia limitów czasu jazdy, bo uniemożliwiają rzetelną kontrolę. W efekcie nawet uczciwy kierowca może dostać wysoki mandat tylko dlatego, że zapomniał o kilku formalnych czynnościach.

Doświadczeni kierowcy traktują więc tachograf jak codzienne narzędzie pracy i wypracowują powtarzalną rutynę: konkretne działania przed wyjazdem, w trasie i po zakończeniu dnia. Przy transporcie materiałów na budowy czy obsłudze ekip remontowych, gdzie jest dużo krótkich kursów i postojów, precyzyjne przełączanie trybów staje się jeszcze ważniejsze.

Przed ruszeniem w trasę kierowca ma kilka obowiązków związanych z przygotowaniem tachografu. Do najważniejszych zadań przed rozpoczęciem jazdy należą:

• sprawdzenie, czy tachograf się uruchamia i nie wyświetla komunikatów o usterkach lub błędach,
• weryfikacja, czy godzina i data w urządzeniu są poprawne, szczególnie po dłuższym postoju pojazdu lub po serwisie,
• włożenie własnej karty kierowcy do odpowiedniego slotu i upewnienie się, że urządzenie ją odczytało,
• wprowadzenie kraju rozpoczęcia dziennego okresu pracy zgodnie z aktualnym miejscem,
• uzupełnienie ewentualnych brakujących aktywności z poprzednich dni, na przykład pracy wykonywanej poza pojazdem czy odpoczynku.

Zaniedbanie tych prostych czynności potrafi skutkować później zarzutem jazdy bez pełnej rejestracji czasu pracy. Ustawianie kraju i uzupełnianie braków najlepiej traktować jako element porannej rutyny, jeszcze przed uruchomieniem silnika i rozpoczęciem pierwszego kursu.

W trakcie dnia pracy kierowca musi na bieżąco dbać o prawidłowe oznaczanie aktywności. W praktyce oznacza to kilka powtarzających się zadań, do których zaliczamy m.in.:

• przełączanie tachografu na inną pracę przy załadunku, rozładunku i innych czynnościach wykonywanych poza kabiną,
• ustawianie trybu odpoczynku lub przerwy w czasie pauz, także tych krótkich, jeżeli mają się wliczać do wymaganych przerw,
• obserwowanie komunikatów i ikon na wyświetlaczu oraz reagowanie na błędy tachografu,
• prawidłowe postępowanie przy przekazywaniu pojazdu innemu kierowcy, w tym wyjęcie swojej karty i włożenie karty następnej osoby,
• zachowanie ciągłości zapisów podczas zmiany pojazdu w ciągu dnia, czyli odpowiednia kolejność wyjmowania karty z jednego tachografu i wkładania jej do kolejnego.

Błędne przełączanie statusów potrafi w kilka dni wygenerować taką liczbę naruszeń, że przy pierwszej większej kontroli suma kar mocno zaskoczy zarówno kierowcę, jak i pracodawcę. W samochodach obsługujących krótkie trasy z częstymi przystankami szczególnie ważna staje się kontrola symboli na wyświetlaczu po każdym postoju.

Po zakończeniu dnia pracy również trzeba wykonać kilka obowiązkowych czynności. Do podstawowych obowiązków kierowcy na koniec dnia należą:

• wybranie kraju zakończenia dziennego okresu pracy na tachografie, zgodnie z aktualnym miejscem,
• wyjęcie karty kierowcy we właściwym momencie, po zakończeniu wszystkich czynności służbowych,
• wykonanie wydruków, gdy wymagają tego przepisy, na przykład w razie awarii urządzenia lub jazdy bez karty z przyczyn dozwolonych,
• zabezpieczenie karty i wydruków przed zniszczeniem, zgubieniem lub dostępem osób nieuprawnionych.

W praktyce dobrze jest przyjąć zasadę, że karta pozostaje w tachografie tak długo, jak kierowca wykonuje jakąkolwiek pracę w związku z daną zmianą. Wyjęcie jej dopiero po zakończeniu wszystkich formalności zmniejsza ryzyko powstania „białych plam” w rejestrze aktywności.

W transporcie materiałów budowlanych, ekip remontowych i maszyn budowlanych obsługa tachografu bywa trudniejsza niż na długich trasach liniowych. Kierowca ma zwykle wiele krótkich kursów, sporo postojów na rozładunek i przejazdy między pobliskimi budowami. Wymaga to częstego przełączania trybów pracy, bo inaczej większość postojów zapisze się jako ciągła jazda albo nienależyty odpoczynek.

Jeśli do tego dochodzi wjazd na plac budowy nieobjęty drogami publicznymi, gdzie pojazd bywa wykorzystywany też jako „magazyn na kółkach”, łatwo przeoczyć momenty, kiedy należałoby zmienić status na „inną pracę” lub „dyspozycję”. Właśnie w takich realiach najbardziej doceni się dobrze ustawiony tachograf i wyrobione nawyki obsługi.

Przed wyjazdem na budowę włącz zapłon i zerknij na zegar tachografu, czy pokazuje aktualny czas. Włóż własną kartę do slotu 1, poczekaj na pełny odczyt i dopiero wtedy wybierz kraj rozpoczęcia oraz uzupełnij brakujące aktywności z poprzedniego dnia. Dzięki temu unikniesz typowych mandatów za jazdę z błędną godziną, brakiem kraju lub niewpisanymi okresami pracy poza pojazdem.

Jak używać karty kierowcy w tachografie cyfrowym?

Karta kierowcy to imienny nośnik elektroniczny, który zawiera dane identyfikacyjne kierowcy i służy do zapisywania jego czasu pracy w tachografie cyfrowym. Wydaje ją uprawniony organ na określony okres ważności, zwykle na kilka lat, po czym trzeba ją odnowić. Jest dokumentem osobistym, przypisanym do konkretnego kierowcy, którego nie wolno pożyczać ani udostępniać innym osobom.

Bez własnej karty kierowca nie ma prawa prowadzić pojazdu wyposażonego w tachograf cyfrowy, poza wyjątkowymi sytuacjami awaryjnymi opisanymi w przepisach. Używanie cudzej karty jest traktowane jak poważne naruszenie, bo zaciera rzeczywisty obraz czasu pracy poszczególnych osób.

Samo wkładanie i wyjmowanie karty wymaga zachowania kilku prostych zasad. Do najważniejszych reguł obsługi karty w tachografie należą:

• wkładanie karty do slotu 1 zawsze przed ruszeniem pojazdu, jeszcze na postoju, gdy kierowca jest gotowy do rozpoczęcia pracy,
• sprawdzenie na wyświetlaczu, czy karta została prawidłowo rozpoznana i czy tachograf nie zgłasza błędu odczytu,
• prawidłowe korzystanie ze slotu 1 i 2 w przypadku obsady jednoosobowej i dwuosobowej, zgodnie z rolą kierowcy,
• wyjmowanie karty dopiero po zakończeniu całego dnia pracy i wybraniu kraju zakończenia, a nie w środku wykonywania obowiązków.

Taka kolejność działań ogranicza liczbę sytuacji, w których trzeba robić wpisy ręczne z powodu przerw w rejestracji. Jednocześnie zmniejsza ryzyko często spotykanych błędów, na przykład jazdy z kartą w slocie 2 zamiast w slocie 1.

Podczas zmiany pojazdu lub przy obsadzie dwuosobowej pojawia się kilka dodatkowych sytuacji, które trzeba dobrze opanować. W praktyce warto zwrócić uwagę zwłaszcza na takie przypadki:

• przenoszenie karty między pojazdami w ciągu dnia, czyli prawidłowe wyjęcie jej z pierwszego tachografu z wyborem kraju zakończenia oraz właściwe włożenie do drugiego,
• korzystanie z obu slotów 1 i 2 przy dwóch kierowcach w jednym pojeździe, z zachowaniem zgodności slotu z aktualną rolą osoby prowadzącej lub odpoczywającej,
• pilnowanie, by karta kierowcy zawsze była w tachografie podczas jazdy, bo ruch bez karty włożonej do urządzenia oznacza ciężkie naruszenie.

W pojeździe, który regularnie obsługują różne osoby, dobrym nawykiem jest głośne potwierdzanie zmiany, na przykład „wyjmuję kartę” czy „wkładam kartę do slotu 1”. Niby drobiazg, ale w pośpiechu pozwala uniknąć wielu pomyłek.

Przepisy przewidują szczególne sytuacje, gdy jazda bez karty kierowcy jest dopuszczalna, choć mocno ograniczona. Dotyczy to na przykład przypadków zgubienia, kradzieży lub uszkodzenia karty, gdy kierowca nie może jej fizycznie włożyć do tachografu. W takiej sytuacji musi prowadzić zapisy czasu pracy na wydrukach z tachografu lub na oddzielnych formularzach, z czytelnym opisem sytuacji i podpisem.

Okres takiej jazdy bez karty jest ograniczony i kierowca ma obowiązek niezwłocznie wystąpić o duplikat karty. Dłuższe korzystanie z tego rozwiązania bez starań o nową kartę będzie przy kontroli oceniane bardzo negatywnie i może skończyć się wysokimi mandatami.

O kartę trzeba dbać podobnie jak o ważny dokument czy kartę bankową. Praktyczne zasady bezpieczeństwa dotyczące karty kierowcy obejmują między innymi:

• ochronę przed uszkodzeniami mechanicznymi, czyli nieprzechowywanie karty luzem w kieszeni z kluczami czy monetami,
• unikanie silnych pól magnetycznych i przechowywania w pobliżu urządzeń, które mogłyby uszkodzić zapis na chipie,
• trzymanie karty z dala od wilgoci i bardzo wysokich temperatur, na przykład w kabinie nagrzanej bezpośrednim słońcem,
• pilnowanie ewentualnego numeru PIN, jeśli dany system go stosuje, i nieudostępnianie go osobom trzecim,
• natychmiastowe zgłoszenie zgubienia lub kradzieży karty do odpowiedniego organu, aby uniknąć podejrzeń o nadużycia.

W razie problemów z kartą lepiej od razu poinformować firmę i rozpocząć procedurę wyrobienia duplikatu. Próby „radzenia sobie” pożyczoną kartą innego kierowcy kończą się podczas kontroli bardzo dotkliwymi karami.

Jeśli tachograf zgłosi błąd odczytu karty, zatrzymaj pojazd w bezpiecznym miejscu i ostrożnie wyjmij kartę. Obejrzyj ją pod światło, czy nie ma pęknięć lub zabrudzeń, przetrzyj delikatnie i włóż ponownie, obserwując komunikaty na wyświetlaczu. Gdy błąd się powtarza, wykonaj wydruk z opisem sytuacji, zgłoś problem w firmie i nie kontynuuj jazdy bez prawidłowej rejestracji.

Jakie czynności kierowca musi zapisywać ręcznie?

Mimo że tachograf cyfrowy wiele rzeczy rejestruje sam, część danych trzeba wprowadzać jako tak zwane wpisy manualne. Chodzi o sytuacje, gdy kierowca pracuje lub odpoczywa poza pojazdem, a karta nie jest włożona do tachografu, albo gdy trzeba skorygować błędnie zapisane aktywności. Bez takich dopisków obraz czasu pracy będzie niepełny i przy kontroli pojawią się pytania.

W praktyce można przyjąć zasadę, że wszystko, co dzieje się w ramach obowiązków służbowych poza pojazdem, a nie jest automatycznie rejestrowane, trzeba odpowiednio dopisać. Do typowych sytuacji, gdy kierowca powinien wykonać wpis manualny, należą:

• okresy pracy lub odpoczynku poza pojazdem, gdy karta nie znajdowała się w tachografie, na przykład praca w magazynie,
• dojazd innym środkiem transportu na miejsce przejęcia pojazdu, na przykład busem lub samochodem osobowym,
• wykonywanie zadań na pojeździe bez tachografu, jeśli wchodzi to w zakres obowiązków służbowych,
• dni wolne od pracy, takie jak urlop, choroba czy inna nieobecność, które warto oznaczyć, by nie wyglądały jak „brak danych”,
• korekta oczywiście błędnie zapisanych aktywności, na przykład gdy tachograf zarejestrował odpoczynek zamiast innej pracy lub odwrotnie.

Wpis manualny musi być czytelny i spójny z rzeczywistym przebiegiem dnia. Inspektor przy kontroli bardzo szybko wychwyci sytuacje, w których kierowca starał się „nadgonić” odpoczynki wpisem ręcznym niepokrywającym się z innymi dokumentami.

Każdy wpis ręczny, czy to wprowadzony w menu tachografu, czy wykonany na wydruku, powinien zawierać kilka informacji. W takim opisie lub dopisku powinny znaleźć się:

• data oraz godziny rozpoczęcia i zakończenia opisywanej aktywności,
• rodzaj aktywności, czyli czy był to odpoczynek, inna praca, jazda lub dyspozycja,
• podpis kierowcy, który potwierdza zgodność zapisu z rzeczywistością,
• krótkie wyjaśnienie nietypowej sytuacji, na przykład awaria, zator drogowy lub konieczność dojazdu innym pojazdem, jeśli doszło do przekroczenia czasu jazdy.

Taki komplet danych pozwala podczas kontroli odtworzyć pełen obraz dnia pracy i często ratuje kierowcę przed zarzutem poważnego naruszenia, zwłaszcza gdy przyczyną był wypadek losowy, na przykład wielogodzinny korek po wypadku.

W branży budowlanej i wykończeniowej wpisy manualne przydają się wyjątkowo często. Kierowca bywa równocześnie operatorem sprzętu budowlanego, pomaga przy rozładunku, wykonuje prace na placu budowy, a przez część dnia nie porusza pojazdem wcale. Do tego dochodzą dojazdy busem osobowym na oddalone budowy czy powroty innym środkiem transportu.

Jeżeli te okresy nie zostaną dopisane jako „inna praca” albo odpoczynek, w rejestrze z karty kierowcy pojawią się długie „dziury”, które przy kontroli wyglądają jak próba ukrycia rzeczywistego czasu pracy. Rzetelne wpisy manualne są więc dla firmy budowlanej nie tylko formalnością, lecz także zabezpieczeniem przed wysokimi karami.

Jakie obowiązki mają firmy transportowe wobec danych z tachografu?

Obowiązki związane z tachografem nie kończą się na pracy kierowcy. Firma transportowa lub każda inna firma posiadająca pojazdy w transporcie drogowym, na przykład przedsiębiorstwo budowlane, odpowiada za cały system. Od prawidłowego montażu, kalibracji i serwisu, przez organizację pracy kierowców, po regularne pobieranie i analizę danych oraz ich bezpieczną archiwizację.

W praktyce oznacza to konieczność wdrożenia w firmie jasnych procedur i wyznaczenia osób odpowiedzialnych za nadzór nad tachografami. Brak takich rozwiązań zwykle kończy się tym, że problem „sam się rozwiązuje” dopiero przy pierwszej większej kontroli i bardzo wysokich karach.

W zakresie montażu, kalibracji i serwisu tachografów przedsiębiorstwo ma kilka konkretnych obowiązków. Do najważniejszych należą:

• zapewnienie instalacji tachografu w uprawnionym warsztacie, zgodnie z wymaganiami technicznymi,
• wykonywanie okresowej kalibracji i przeglądów w terminach określonych przepisami lub przez producenta,
• zlecanie serwisu tachografu po naprawach układu napędowego lub po ingerencji w elementy mające wpływ na pomiar,
• regularna kontrola plomb urządzenia i czujników oraz zgłaszanie ich naruszeń do warsztatu,
• przechowywanie dokumentów kalibracji i protokołów z warsztatu na wypadek kontroli.

Zaniechanie tych obowiązków może sprawić, że nawet dobrze pracujący kierowcy będą z punktu widzenia prawa jeździć na niesprawnym lub nielegalnie skalibrowanym tachografie. Inspektorzy podczas kontroli w firmie zawsze proszą o protokoły z ostatnich kalibracji i porównują je z danymi z urządzeń.

Drugi duży blok obowiązków dotyczy pobierania i archiwizacji danych. Firmy muszą zadbać między innymi o:

• regularne zgrywanie danych z kart kierowców, co najmniej raz na 28 dni, a w praktyce często częściej,
• pobieranie danych z pamięci tachografów w pojazdach, minimum raz na 90 dni,
• zastosowanie odpowiedniego sposobu przechowywania plików, zwykle w systemach komputerowych z dodatkowymi kopiami zapasowymi,
• archiwizację danych przez okres co najmniej 12 miesięcy, a często dłużej, ze względu na wewnętrzne procedury firmy,
• zabezpieczenie danych przed utratą i nieuprawnioną modyfikacją, na przykład przez nadawanie uprawnień użytkownikom systemu.

Brak danych z danego okresu przy kontroli jest traktowany jak osobne naruszenie. W dodatku inspektorzy często wychodzą z założenia, że skoro firma nie ma zapisów, to nie wiadomo, czy nie doszło do jeszcze poważniejszych uchybień w tym czasie.

Przedsiębiorstwo ma również obowiązek analizować dane z tachografów, a nie tylko je przechowywać. Trzeba identyfikować naruszenia przepisów o czasie pracy, prowadzić ewidencję wykrytych nieprawidłowości oraz wdrażać działania naprawcze. Mogą to być rozmowy dyscyplinujące, dodatkowe szkolenia lub wewnętrzne kary regulaminowe, jeżeli naruszenia są powtarzalne.

Brak reakcji firmy na powtarzające się przekroczenia czasu jazdy często jest przy kontroli oceniany jako przyzwolenie na łamanie przepisów. To z kolei może mieć wpływ nie tylko na wysokość kary, lecz także na ocenę dobrej reputacji przedsiębiorcy w procesie utrzymania licencji transportowej.

W firmach z branży budowlanej i wykończeniowej sytuacja bywa szczególnie złożona. Część przewozów to klasyczny transport zarobkowy, a część to przewóz na potrzeby własne, na przykład dowóz materiałów na własne budowy czy przewóz pracowników ekip budowlanych. Trzeba umieć prawidłowo zakwalifikować każdy rodzaj przewozu i udokumentować ewentualne zwolnienia z obowiązku stosowania tachografu.

Jeśli firma korzysta ze zwolnień, powinna mieć przygotowane odpowiednie opisy tras, mas pojazdów i rodzaju przewozu, bo podczas kontroli inspektorzy mogą to weryfikować bardzo dokładnie. W razie wątpliwości zawsze bezpieczniej jest mieć tachograf i używać go zgodnie z przepisami niż bronić się niepewnym zwolnieniem.

Osoby zarządzające transportem w przedsiębiorstwie, na przykład kierownik floty czy właściciel firmy, ponoszą odpowiedzialność za zapewnienie zgodności z przepisami. W przypadku stwierdzenia poważnych naruszeń oprócz kar finansowych grozi im także wpis do rejestru naruszeń, a przy recydywie nawet utrata dobrej reputacji i w skrajnych przypadkach licencji transportowej.

Jakie są kary za nieprawidłowe używanie tachografu?

Naruszenia przepisów związanych z tachografami są traktowane bardzo surowo zarówno na drodze, jak i podczas kontroli w siedzibie firmy. Odpowiedzialność mogą ponosić jednocześnie kierowca, przedsiębiorstwo oraz osoba zarządzająca transportem. Skala kar często zaskakuje, zwłaszcza mniejsze firmy, które do tej pory nie miały do czynienia z kontrolą ITD.

Warto podkreślić, że przepisy przewidują odrębne katalogi naruszeń dla kierowcy i dla firmy. Ten sam błąd, na przykład jazda bez karty, może więc skutkować karą zarówno dla prowadzącego pojazd, jak i dla przedsiębiorstwa, które dopuściło do takiej praktyki.

Po stronie kierowcy występuje kilka szczególnie poważnych naruszeń związanych z tachografem. Do częstych przewinień należą między innymi:

• jazda bez karty kierowcy w sytuacji, gdy pojazd powinien rejestrować czas pracy, a nie zachodzi żaden wyjątek awaryjny,
• korzystanie z cudzej karty kierowcy lub pożyczanie swojej, co zaciera rzeczywisty obraz czasu pracy osób,
• brak wymaganych wpisów ręcznych, na przykład za okresy pracy poza pojazdem lub za dni wolne,
• manipulowanie zapisem, na przykład przez stosowanie magnesu na czujniku ruchu lub inne niedozwolone urządzenia,
• nieokazanie na żądanie służb wymaganych wydruków lub danych z tachografu i karty.

Część z tych naruszeń wiąże się z wysokimi mandatami dla kierowcy i wpisem do ewidencji, a manipulacje mogą prowadzić nawet do odpowiedzialności karnej. W dodatku informacje o najpoważniejszych przewinieniach często trafiają do akt przedsiębiorstwa jako przykład rażącego łamania przepisów.

Po stronie przedsiębiorstwa katalog naruszeń jest jeszcze szerszy i obejmuje zarówno kwestie techniczne, jak i organizację pracy. Wśród typowych błędów firm można wymienić:

• brak pobierania i archiwizowania danych z kart kierowców i tachografów w wymaganych terminach,
• wymuszanie na kierowcach przekraczania czasu jazdy lub skracania przerw i odpoczynków,
• tolerowanie manipulacji, na przykład przez przymykanie oczu na używanie magnesów lub „wyłączników” tachografu,
• brak szkoleń dla kierowców z zakresu obsługi tachografu i przepisów czasu pracy,
• używanie niesprawnego lub niekalibrowanego tachografu, mimo wiedzy o problemie.

Takie praktyki tworzą obraz firmy, która nie dba o bezpieczeństwo i celowo ignoruje obowiązujące normy. W efekcie przy kontroli wysokość kar często sięga górnych widełek przewidzianych w przepisach.

Podczas kontroli w siedzibie przedsiębiorstwa łączna kara finansowa może sięgnąć nawet około 30 000 zł, w zależności od liczby i wagi stwierdzonych naruszeń. Przy kontroli drogowej, prowadzonej na jednym pojeździe, suma mandatów dla firmy zwykle jest niższa, ale wciąż może wynosić do około 15 000 zł. Ostateczna kwota zależy od konkretnych uchybień, okresu ich trwania oraz tego, czy firma wcześniej była już karana.

Oprócz kar pieniężnych przepisy przewidują również inne konsekwencje. Kierowcy mogą otrzymać mandaty i punkty karne, a w poważnych przypadkach sprawa trafia do sądu. Osoby zarządzające transportem odpowiadają za brak nadzoru, a przy stwierdzeniu manipulacji na dużą skalę może wchodzić w grę nawet odpowiedzialność karna. Dla przedsiębiorstwa szczególnie dotkliwe jest ryzyko utraty dobrej reputacji i w konsekwencji problemów z licencją transportową.

Najpoważniejsze naruszenia, takie jak manipulacja tachografem czy systematyczna jazda bez rejestracji, potrafią wygenerować kary liczone w dziesiątkach tysięcy złotych już podczas jednej kontroli. Dla małej firmy budowlanej, która wozi własnymi ciężarówkami materiały na budowy, kilka takich decyzji administracyjnych może oznaczać konieczność wstrzymania inwestycji albo nawet zamknięcia działalności.

Co zrobić w przypadku awarii tachografu cyfrowego?

W codziennej eksploatacji pojazdu może dojść do sytuacji, w której pojawi się awaria tachografu. Za awarię uznaje się między innymi brak rejestracji danych, uporczywy błąd urządzenia, uszkodzony wyświetlacz lub drukarkę czy problemy z komunikacją z czujnikiem ruchu. Trzeba przy tym odróżnić rzeczywistą usterkę od samego błędu obsługi przez kierowcę, na przykład niewłożonej karty.

Awaria nie zwalnia nikogo z obowiązku rejestrowania czasu pracy. Oznacza jedynie, że na czas naprawy trzeba przejść na inne, bardziej uciążliwe metody dokumentowania pracy i odpoczynków. Zaniedbanie tego obowiązku jest traktowane podobnie jak jazda z wyłączonym tachografem.

Po zauważeniu usterki kierowca musi podjąć konkretne działania od razu, jeszcze w trasie. Do podstawowych kroków należą:

• niezwłoczne zgłoszenie awarii przełożonemu lub bezpośrednio do firmy,
• odnotowanie faktu awarii na wydruku z tachografu, jeśli drukarka działa, albo na osobnej karcie z opisem sytuacji,
• rozpoczęcie ręcznego zapisywania czasu pracy i odpoczynku w sposób ciągły od momentu wystąpienia usterki,
• zorganizowanie dojazdu do miejsca naprawy, czyli do najbliższego autoryzowanego warsztatu lub powrót pojazdu do bazy.

Dobrą praktyką jest przechowywanie wszystkich wydruków dotyczących awarii razem z dokumentami przewozowymi tej trasy. Podczas kontroli drogowej pozwala to pokazać pełną historię zdarzenia, łącznie z reakcją kierowcy i firmy.

Przepisy określają, że naprawa tachografu powinna być wykonana w uprawnionym warsztacie w określonym terminie, najczęściej nie dłuższym niż 7 dni od stwierdzenia awarii. Jeżeli pojazd jest w długiej trasie i nie ma możliwości natychmiastowego powrotu do bazy, trzeba zorganizować naprawę po drodze, w jednym z zatwierdzonych warsztatów znajdujących się na trasie przejazdu.

Przedłużanie jazdy z niesprawnym urządzeniem bez podjęcia działań naprawczych jest poważnym naruszeniem. W skrajnym przypadku pojazd może zostać zatrzymany do czasu usunięcia usterki, a kierowca i firma poniosą wysokie kary za każdy dzień jazdy bez prawidłowej rejestracji.

W okresie awarii kierowca ma obowiązek ręcznie rejestrować te informacje, które normalnie zapisywałby tachograf. Dotyczy to zwłaszcza takich danych jak:

• godziny rozpoczęcia i zakończenia jazdy każdego dnia,
• okresy innej pracy, w tym załadunku, rozładunku i innych czynności służbowych,
• czas przerw i odpoczynków, zarówno dobowych, jak i krótszych pauz,
• dane pojazdu i kierowcy, aby można je było powiązać z konkretnym pojazdem i osobą,
• podpis na wydrukach lub arkuszach, potwierdzający prawdziwość zapisów.

Najczęściej takie zapisy wykonuje się na wydrukach z tachografu, jeżeli drukarka działa, dopisując brakujące informacje czytelnie długopisem. W razie całkowitej niesprawności urządzenia korzysta się z oddzielnych formularzy przygotowanych przez firmę.

Warto odróżnić awarię tachografu od utraty lub uszkodzenia karty kierowcy. W tym drugim przypadku sam tachograf działa prawidłowo, a problem dotyczy jedynie braku możliwości rejestracji danych na karcie. Przepisy pozwalają wtedy na jazdę z rejestrowaniem aktywności wyłącznie na wydrukach przez ograniczony czas, pod warunkiem niezwłocznego złożenia wniosku o duplikat karty.

Kontynuowanie jazdy z niesprawnym tachografem bez prowadzenia ręcznych zapisów to jedna z najkrótszych dróg do bardzo wysokich kar oraz podejrzenia manipulacji rejestratorem. W czasie kontroli drogowej inspektor może nie tylko nałożyć mandat, lecz także zakazać dalszej jazdy do czasu zapewnienia prawidłowej rejestracji czasu pracy. Dla firmy oznacza to przestój pojazdu i bezpośrednie straty finansowe.

Dobrym pomysłem jest przygotowanie w każdym pojeździe „pakietu awaryjnego” na wypadek usterki tachografu. Powinien zawierać zapasową rolkę papieru do drukarki, prostą instrukcję krok po kroku oraz kilka wzorów formularzy do ręcznego ewidencjonowania czasu pracy i odpoczynków. Dzięki temu kierowca w razie kontroli pokaże nie tylko wydruki, lecz także czytelne zapisy, które potwierdzają rzetelne podejście firmy do obowiązków.