Opony wielosezonowe – czy warto je kupić?

Masz dość corocznego dylematu, czy już czas zmieniać opony na zimowe lub letnie? Zastanawiasz się, czy opony wielosezonowe naprawdę mogą je sensownie zastąpić. Z tego artykułu dowiesz się, kiedy taki wybór ma sens, a kiedy lepiej postawić na dwa komplety opon sezonowych.

Opony wielosezonowe – co to jest i jak działają?

Od kilku lat coraz więcej kierowców w Polsce staje przed prostym pytaniem: opony sezonowe czy całoroczne. Z jednej strony mamy klasyczny model, czyli wymianę kompletu opon letnich na opony zimowe dwa razy w roku. Z drugiej pojawia się obietnica wygody, jaką dają opony całoroczne, szczególnie przy zmiennym klimacie, łagodniejszych zimach i częstych przejściach temperatur przez 0°C. W realiach wielu regionów Polski, gdzie śnieg leży krótko, a drogi są szybko odśnieżane, opony wielosezonowe stały się dla wielu kierowców kuszącym kompromisem.

Opony wielosezonowe (zwane też całorocznymi lub uniwersalnymi) to ogumienie zaprojektowane do pracy w szerokim zakresie temperatur i warunków drogowych. Producent konstruuje je tak, aby dało się na nich jeździć zarówno latem na rozgrzanym asfalcie, jak i zimą przy lekkim mrozie i na śliskiej nawierzchni. Mieszanka gumy i bieżnik mają łączyć cechy opon letnich oraz opon zimowych, co oznacza, że ich zadaniem jest zapewnić akceptowalną przyczepność na suchym, mokrym i zaśnieżonym asfalcie, ale zawsze z pewnym kompromisem osiągów.

Sercem opony jest mieszanka gumy, a w oponach wielosezonowych ma ona właściwości pośrednie między mieszanką typowo letnią a zimową. Jest twardsza i mniej podatna na „pływanie” w upale niż mieszanka w typowych oponach zimowych, ale jednocześnie nie twardnieje tak mocno na mrozie jak guma w wielu oponach letnich. Do mieszanki dodaje się różne dodatki, w tym krzemionkę i silikon, a także nowoczesne polimery, dzięki czemu guma zachowuje bardziej stabilną elastyczność w szerokim przedziale temperatur. Bieżnik opony wielosezonowej ma więcej nacięć i lameli niż klasyczna opona letnia, ale mniej niż typowa zimówka, dlatego odprowadzanie wody i błota pośniegowego jest zwykle dobre, choć nie tak skuteczne jak w najlepszych oponach zimowych, za to zachowanie na suchym jest stabilniejsze niż w miękkiej zimówce w upale.

Na boku współczesnych opon całorocznych często znajdziesz oznaczenia związane z warunkami zimowymi. Symbol M+S informuje, że opona nadaje się do jazdy w błocie i śniegu, ale dopiero znak 3PMSF, czyli tzw. symbol alpejski (płatek śniegu na tle góry), potwierdza przejście testów homologacyjnych w warunkach zimowych. Coraz więcej opon wielosezonowych z homologacją zimową 3PMSF spełnia z technicznego punktu widzenia kryteria opon zimowych, co ma znaczenie zarówno dla bezpieczeństwa, jak i dla przepisów w krajach, gdzie wymagane są opony zimowe.

Według danych, które zebrał Polski Związek Przemysłu Oponiarskiego, rynek opon całorocznych w Polsce rośnie szybko. Raport branży motoryzacyjnej Polskiego Związku Przemysłu Oponiarskiego wskazuje, że już w 2018 roku udział opon całorocznych wyniósł około 4%, a sprzedaż takich modeli wzrosła rok do roku o około 29%. Wynika to z postępu technologii mieszanki i konstrukcji, dzięki czemu nowoczesne opony wielosezonowe są wyraźnie lepsze niż konstrukcje sprzed kilkunastu lat i coraz częściej trafiają do aut użytkowanych głównie w mieście.

Przy wyborze opon wielosezonowych zwracaj szczególną uwagę na obecność homologacji zimowej 3PMSF, a nie tylko oznaczenia M+S. Sprawdź też dokładnie etykietę unijną: interesują cię oceny za przyczepność na mokrym, opory toczenia i poziom hałasu, bo to realnie wpływa na bezpieczeństwo jazdy i komfort. Nawet bardzo dopracowane opony całoroczne pozostają jednak produktem kompromisowym i nie dorównują najlepszym oponom letnim w upale oraz topowym oponom zimowym w trudnych warunkach górskich.

Jak opony wielosezonowe wypadają na tle opon letnich i zimowych?

Dla porządku warto jasno powiedzieć, że opony wielosezonowe są rozwiązaniem pośrednim zarówno pod kątem budowy, jak i osiągów na drodze. Potwierdza to także Polski Związek Przemysłu Oponiarskiego, którego raport o wpływie opon na bezpieczeństwo drogowe opisuje opony całoroczne jako produkt o bardziej kompromisowych osiągach w stosunku do najlepszych opon sezonowych. W praktyce oznacza to, że dobre opony całoroczne zazwyczaj przegrywają latem z czołowymi oponami letnimi oraz zimą z czołowymi oponami zimowymi, ale w zamian dają wygodę braku sezonowej wymiany i magazynowania drugiego kompletu.

Porównując trzy typy ogumienia, warto skupić się na konkretnych parametrach, które czuć za kierownicą: kierowca odczuwa nie tylko drogę hamowania, ale też trakcję przy ruszaniu, zachowanie auta w nagłych manewrach czy odporność na aquaplaning. Dopiero spojrzenie na cały zestaw takich cech pozwala realnie ocenić, czy w twoim sposobie użytkowania auta lepsze będzie rozwiązanie sezonowe, czy raczej opony całoroczne.

Najwygodniej jest zestawić te cechy w kilku głównych grupach, które pomagają porównać ogumienie w typowych, polskich warunkach drogowych:

• droga hamowania na suchej nawierzchni przy typowych prędkościach miejskich i pozamiejskich,
• droga hamowania i przyczepność na mokrym asfalcie w deszczu,
• przyczepność na śniegu i błocie pośniegowym podczas ruszania, hamowania i jazdy po wzniesieniach,
• odporność na aquaplaning przy większej ilości stojącej wody na jezdni,
• trwałość i tempo zużycia bieżnika przy kilkuletniej eksploatacji,
• komfort akustyczny oraz tłumienie nierówności,
• opory toczenia i ich wpływ na zużycie paliwa,
• precyzja prowadzenia auta przy wyższych prędkościach i podczas szybkich zmian kierunku.

Taka jakościowa tabela nie zastąpi konkretnych wyników testów, ale pomaga zorientować się, że opony wielosezonowe niemal w każdym obszarze lokują się pomiędzy ogumieniem letnim a zimowym, co dokładnie oddaje ich uniwersalny charakter.

Jak opony wielosezonowe zachowują się zimą – przyczepność i droga hamowania

Zima na polskich drogach bywa nieprzewidywalna. W wielu miastach przez większość sezonu widzisz raczej mokry, zimny asfalt, z temperaturami w dzień powyżej zera i krótkimi epizodami śniegu. W regionach górskich czy na drogach lokalnych pokrytych ubitym śniegiem lub błotem pośniegowym warunki są znacznie trudniejsze. Właśnie w takim zróżnicowaniu trzeba oceniać zachowanie opon wielosezonowych w porównaniu z typowymi oponami zimowymi oraz letnimi, które w mrozie wypadają najsłabiej.

Na zimnym, suchym asfalcie przy temperaturach w okolicy 0°C opony zimowe mają przewagę dzięki miękkiej mieszance gumy i gęstym lamelom w bieżniku. Opony wielosezonowe hamują tu zwykle nieco gorzej, ale zdecydowanie lepiej niż twardniejące opony letnie. Różnice w drodze hamowania między dobrą oponą całoroczną a porządną zimówką przy prędkości 50 km/h mogą wynosić zimą około 1–3 metrów, natomiast w porównaniu z typową oponą letnią mówimy często o kilku, a nawet kilkunastu metrach różnicy. Na mokrym, zimnym asfalcie opony całoroczne z dobrą oceną na etykiecie UE w kategorii „przyczepność na mokrym” radzą sobie przyzwoicie, lecz wciąż ustępują najlepszym zimówkom zaprojektowanym wyłącznie z myślą o niskich temperaturach.

Na śniegu pojawia się największe wyzwanie. Opony zimowe mają bardzo rozwinięty bieżnik z dużą liczbą lameli, które wgryzają się w ubity śnieg i pomagają przy ruszaniu oraz hamowaniu. W oponach wielosezonowych lameli jest wyraźnie mniej, kanały w bieżniku są płytsze, a mieszanka gumy twardsza niż w zimówkach, dlatego przyczepność na śniegu jest słabsza, choć nadal zauważalnie lepsza niż w oponach letnich. Na świeżym, nieubitym śniegu samochód na oponach całorocznych poradzi sobie zwykle bez dramatu w mieście czy na drogach nizinnych, ale w stromych podjazdach albo przy częstych opadach śniegu przewaga opon zimowych staje się wyraźna. W błocie pośniegowym, gdzie trzeba szybko odprowadzać mieszankę śniegu i wody, ograniczona objętość rowków w oponach wielosezonowych może prowadzić do gorszej trakcji i dłuższej drogi hamowania niż w wyspecjalizowanych oponach zimowych.

Niezależne testy organizowane przez stowarzyszenia motoryzacyjne czy media branżowe regularnie porównują różne typy ogumienia. Wyniki takich badań pokazują, że opony wielosezonowe na śniegu potrafią mieć drogę hamowania dłuższą o około 10–30 procent w stosunku do dobrych opon zimowych, co w praktyce może oznaczać kilka metrów różnicy przy hamowaniu z 50 km/h. Na mokrym, zimnym asfalcie różnice są mniejsze i często mieszczą się w przedziale kilku procent, ale wciąż faworyzują porządne zimówki. Jednocześnie w tych samych testach opony całoroczne zdecydowanie wygrywają z oponami letnimi, które w temperaturach poniżej zera tracą elastyczność i przyczepność.

Nawet jeśli opony wielosezonowe mają homologację zimową 3PMSF, nie są najlepszym wyborem do regularnej jazdy po górskich drogach, stromych podjazdach czy w rejonach z częstymi, obfitymi opadami śniegu. W takich warunkach pełnoprawne opony zimowe z agresywnym bieżnikiem i miękką mieszanką gumy zapewniają wyraźnie lepszą trakcję i krótszą drogę hamowania, co przekłada się na realne bezpieczeństwo.

Jak opony wielosezonowe zachowują się latem – zużycie i komfort jazdy

Gdy asfalt nagrzewa się do wysokich temperatur, wady i zalety opon wielosezonowych widać szczególnie wyraźnie. Mieszanka gumy jest bardziej miękka niż w klasycznych oponach letnich, więc przy ostrym hamowaniu droga hamowania może się wydłużyć o kilka metrów w porównaniu z najlepszymi modelami letnimi. Auto może reagować na ruchy kierownicą z niewielkim opóźnieniem, a w szybkich zakrętach odczujesz nieco większe przechyły i mniejszą precyzję prowadzenia. Przy normalnej, spokojnej jeździe w mieście kompromis ten jest zwykle akceptowalny, ale przy dynamicznej jeździe w upale przewaga ogumienia letniego staje się bardzo odczuwalna.

Na mokrej nawierzchni latem sytuacja jest bardziej złożona. Kształt bieżnika w wielu oponach wielosezonowych bardzo dobrze radzi sobie z odprowadzaniem wody, a odporność na aquaplaning bywa porównywalna z przyzwoitymi oponami letnimi. W intensywnym deszczu różnice drogi hamowania między dobrymi oponami całorocznymi z wysoką klasą „A” lub „B” w kategorii przyczepność na mokrym a uniwersalnymi oponami letnimi mogą być niewielkie. Nadal jednak topowe letnie modele klasy premium potrafią hamować na mokrym asfaltcie krócej, szczególnie przy wyższych prędkościach na autostradzie, gdzie liczy się sztywność konstrukcji i zoptymalizowany bieżnik pod kątem szybkiego odprowadzania wody.

W letnich warunkach istotny jest także komfort i ekonomia jazdy. Opony wielosezonowe często mają nieco wyższe opory toczenia niż najlepsze opony letnie, co może przekładać się na minimalnie większe zużycie paliwa, zwykle rzędu kilku procent. Z kolei hałas toczenia bywa różny w zależności od modelu, ale wiele nowoczesnych opon całorocznych zapewnia przyjemny poziom komfortu, choć auta mogą być odrobinę głośniejsze na szybkich drogach niż na dobrze dobranych oponach letnich. Wysokie temperatury przyspieszają też zużycie bieżnika w ogumieniu całorocznym, szczególnie gdy jeździsz dynamicznie i często hamujesz z większych prędkości.

Aby łatwiej uchwycić kompromis, możesz spojrzeć na krótkie zestawienie typowych plusów i minusów użytkowania opon całorocznych w lecie:

• wyraźna wygoda związana z brakiem sezonowej wymiany i ciągłą gotowością auta do jazdy,
• nieco dłuższa droga hamowania i mniejsza precyzja prowadzenia w upale niż w porządnych oponach letnich tego samego segmentu,
• szybsze zużycie bieżnika przy agresywnej jeździe i wysokich temperaturach nawierzchni,
• często dobry poziom przyczepności na mokrym, potwierdzony wysoką klasą na etykiecie UE, choć nadal z pewnymi ograniczeniami wobec najlepszych opon letnich,
• możliwy, lekko wyższy poziom hałasu toczenia przy wyższych prędkościach, zależnie od konkretnego modelu i rozmiaru opony.

Jak opony wielosezonowe wpływają na bezpieczeństwo jazdy?

Każde auto ma z nawierzchnią kontakt tylko w czterech małych punktach, których powierzchnia odpowiada mniej więcej kartce pocztówkowej pod każdym kołem. To właśnie opony przenoszą na drogę działanie hamulców, systemów ABS, ESP i wszystkich asystentów, którzy próbują ratować sytuację w krytycznych manewrach. Opony wielosezonowe muszą więc zapewnić wystarczającą przyczepność zarówno latem, jak i zimą, aby te systemy mogły zadziałać skutecznie, a kierowca miał kontrolę nad pojazdem.

Bezpieczeństwo jazdy na oponach całorocznych można rozbić na kilka najważniejszych obszarów, od których zależy, czy samochód zatrzyma się na czas i czy nie straci stabilności w trudniejszym momencie:

• długość drogi hamowania na suchej, mokrej i zaśnieżonej nawierzchni,
• trakcja przy ruszaniu, szczególnie na śliskich wzniesieniach i podczas manewrów na śniegu,
• stabilność w zakrętach, w tym podatność na uślizg przedniej lub tylnej osi,
• zachowanie auta przy nagłych manewrach omijających przeszkodę lub gwałtownej zmianie pasa,
• odporność na aquaplaning podczas jazdy w intensywnym deszczu i przez kałuże,
• przewidywalność prowadzenia przy różnych prędkościach i na różnych rodzajach nawierzchni.

Na ogólny poziom bezpieczeństwa wpływa jednak nie tylko rodzaj opon, ale także sposób ich eksploatacji. Minimalna głębokość bieżnika w warunkach letnich nie powinna być mniejsza niż około 3 mm, a w warunkach zimowych jeszcze wyższa, w okolicach 4 mm, bo wtedy opona potrafi skuteczniej wgryzać się w śnieg i odprowadzać wodę. Równie ważne jest prawidłowe ciśnienie, które trzeba kontrolować regularnie, wiek opon (po 6–8 latach guma twardnieje i traci swoje właściwości), a także jakość montażu i wyważenia kół. Te zasady w pełni dotyczą także opon wielosezonowych – nawet najlepszy model straci wiele ze swoich zalet, jeśli będzie eksploatowany zbyt długo, na zbyt niskim ciśnieniu lub z zużytym bieżnikiem.

Droga hamowania i prowadzenie auta na oponach wielosezonowych

Różnice w drodze hamowania między oponami wielosezonowymi a sezonowymi najlepiej pokazać na prostych przykładach. W warunkach letnich, na suchym asfalcie przy hamowaniu z prędkości miejskich, dobra opona całoroczna może mieć drogę hamowania dłuższą o około 5–15 procent w stosunku do porządnej opony letniej, co często przekłada się na 1–3 metry różnicy. Na mokrym asfalcie latem różnice mogą być mniejsze, szczególnie w przypadku nowoczesnych modeli wielosezonowych z wysoką klasą przyczepności na mokrym, ale wciąż zwykle to opony letnie klasy premium wypadają najlepiej, zwłaszcza przy wyższych prędkościach.

W warunkach zimowych sytuacja się odwraca. W testach na śniegu i na mokrym, zimnym asfalcie opony zimowe często hamują o 10–30 procent krócej niż opony całoroczne, zwłaszcza przy niższych temperaturach i na ubitym śniegu. Przykładowo przy hamowaniu z 50 km/h na zaśnieżonej drodze różnica między dobrą zimówką a oponą wielosezonową potrafi sięgać kilku metrów, co bywa rozstrzygające na oblodzonym skrzyżowaniu lub w sytuacji nagłego pojawienia się przeszkody. Jednocześnie, w porównaniu z oponami letnimi, które w mrozie twardnieją, opony całoroczne zachowują się zdecydowanie pewniej i skracają drogę hamowania o wiele metrów.

Prowadzenie auta na oponach wielosezonowych ma też swoją charakterystyczną specyfikę. Reakcje na ruchy kierownicą często są nieco „miększe” niż w przypadku sztywnych opon letnich, szczególnie w samochodach o większej mocy lub wyższym środku ciężkości, jak SUV-y. W szybkich zakrętach auto może mocniej się przechylać i wymagać płynniejszego operowania kierownicą, choć dla spokojnie jeżdżącego kierowcy pozostaje to w granicach pełnej kontroli. W nagłych manewrach omijających przeszkodę stabilność zależy też od typu pojazdu: małe auta miejskie zwykle radzą sobie poprawnie, natomiast w cięższych samochodach, z dużymi felgami i szerokimi oponami, kompromisowa konstrukcja opony całorocznej staje się odczuwalna szybciej.

Wpływ na bezpieczeństwo jazdy na oponach całorocznych ma wiele czynników, które kierowca może kontrolować w codziennej eksploatacji:

• styl jazdy – im bardziej dynamiczne przyspieszanie, hamowanie i wchodzenie w zakręty, tym wyraźniej odczuwalne ograniczenia opony wielosezonowej,
• typowe prędkości podróży – na drogach ekspresowych i autostradach różnice w stabilności i drodze hamowania rosną szybciej niż w mieście,
• obciążenie pojazdu – pełny bagażnik i komplet pasażerów zwiększają wymagania wobec opon,
• stan zawieszenia i geometria kół – zużyte amortyzatory czy rozjechana geometria pogarszają prowadzenie, szczególnie na miększym ogumieniu,
• regularna kontrola ciśnienia i okresowa rotacja kół, które pozwalają ograniczyć nierówne zużycie bieżnika,
• segment i jakość opon – modele premium z reguły oferują lepszą przyczepność i krótszą drogę hamowania niż najtańsze opony budżetowe.

Jak opony wielosezonowe radzą sobie na śniegu, błocie poślizgowym i w deszczu?

Trudne warunki drogowe mogą przybierać różne formy, które inaczej obciążają opony. Świeży, luźny śnieg wymaga od ogumienia zdolności „przecinania” warstwy puchu. Ubity śnieg i lód na jezdni to próba przyczepności w warunkach minimalnego tarcia. Błoto pośniegowe, nazywane też błotem poślizgowym, stanowi mieszankę śniegu i wody, która łatwo wypełnia kanały w bieżniku. Do tego dochodzi intensywny deszcz i stojąca woda, gdzie ryzyko aquaplaningu rośnie bardzo szybko wraz ze wzrostem prędkości.

Na śniegu opony wielosezonowe radzą sobie lepiej niż ogumienie letnie, ale słabiej niż dedykowane opony zimowe. Ruszanie, hamowanie i pokonywanie wzniesień jest możliwe, o ile śnieg nie jest zbyt głęboki, a nachylenie drogi umiarkowane. Mniejsza liczba lameli i nieco płytsze rowki w bieżniku ograniczają jednak zdolność opony do wgryzania się w śnieg i do samooczyszczania, co szczególnie w ubitym śniegu powoduje wcześniejsze „zapychanie” bieżnika. W efekcie na stromych podjazdach lub przy częstych opadach śniegu trakcja może być wyraźnie gorsza niż w wyspecjalizowanych zimówkach.

W błocie pośniegowym opony muszą szybko odprowadzać mieszaninę wody, śniegu i błota, aby zachować kontakt z nawierzchnią. Konstrukcja bieżnika opony całorocznej stanowi kompromis między dużą ilością szerokich rowków a stabilnością na suchym asfalcie, dlatego całkowita objętość kanałów odprowadzających jest mniejsza niż w typowych oponach zimowych. W praktyce oznacza to, że w głębszym błocie poślizgowym auto na oponach wielosezonowych może szybciej tracić trakcję i mieć dłuższą drogę hamowania niż ten sam samochód na zimówkach, choć i tak radzi sobie wyraźnie lepiej niż na oponach letnich.

Na oblodzonej nawierzchni sytuacja jest trudna dla każdego rodzaju opon. Nawet bardzo dobre opony zimowe mają w takich warunkach ograniczone możliwości, bo współczynnik tarcia między lodem a gumą jest po prostu bardzo niski. Opony wielosezonowe wypadają tu zwykle jeszcze słabiej, ponieważ mają twardszą mieszankę i mniej agresywny bieżnik. W takich warunkach szczególnego znaczenia nabierają niska prędkość, bardzo delikatne ruchy kierownicą i pedałami oraz wyraźnie większe odstępy od innych pojazdów, niezależnie od rodzaju zamontowanych opon.

W deszczu opony wielosezonowe potrafią prezentować bardzo dobre właściwości, zwłaszcza jeśli mają wysoką klasę przyczepności na mokrym na etykiecie unijnej. Ich bieżnik z licznymi rowkami dobrze odprowadza wodę, a odporność na aquaplaning bywa zbliżona do przyzwoitych opon letnich. Mimo to, w porównaniu z najlepszymi oponami letnimi, różnice w drodze hamowania na intensywnie mokrym asfalcie przy wyższych prędkościach nadal występują i warto je brać pod uwagę, planując prędkość jazdy i odstępy od poprzedzającego pojazdu.

Dla kogo opony wielosezonowe są dobrym wyborem?

Opony wielosezonowe nie są rozwiązaniem uniwersalnym dla wszystkich kierowców, lecz produktem skrojonym pod określony sposób użytkowania auta. Opłacalność i poziom bezpieczeństwa takiego ogumienia mocno zależą od realnych warunków eksploatacji, czyli liczby przejeżdżanych kilometrów, typu dróg, po których jeździsz, oraz klimatu w twoim regionie. Dla jednej osoby będzie to bardzo wygodne i rozsądne rozwiązanie, dla innej zbędny kompromis.

W wielu przypadkach opony całoroczne są szczególnie korzystne dla określonych profili użytkowników, którzy w praktyce rzadko wykorzystują pełny potencjał dwóch kompletów opon sezonowych:

• kierowcy pokonujący około 5–6 tysięcy kilometrów rocznie, co potwierdzają dane z raportów PZPO jako typowy przebieg sprzyjający oponom całorocznym,
• osoby jeżdżące głównie po mieście, gdzie drogi są szybko odśnieżane i rzadko spotyka się głęboki śnieg,
• kierowcy preferujący spokojny styl jazdy, bez dynamicznego przyspieszania i hamowania,
• użytkownicy, którzy unikają jazdy w najtrudniejszych warunkach zimowych, na przykład zostawiają auto w domu podczas największych śnieżyc,
• osoby, które dotychczas często nie zmieniały opon letnich na zimowe, przez co i tak nie korzystały z zalet wyspecjalizowanych zimówek,
• właściciele aut, którzy nie mają miejsca na przechowywanie dwóch kompletów opon lub kół,
• drugi samochód w rodzinie, używany sporadycznie i raczej na krótkich dystansach miejskich.

Z kolei w wielu sytuacjach znacznie rozsądniej jest nadal inwestować w dwa osobne komplety opon sezonowych – letnie i zimowe:

• kierowcy wykonujący duże przebiegi roczne, na przykład powyżej kilkunastu tysięcy kilometrów,
• osoby jeżdżące dynamicznie lub sportowo, które chcą maksymalnej przyczepności i precyzji prowadzenia,
• użytkownicy często podróżujący w góry lub do regionów o ostrych zimach i długo utrzymującej się pokrywie śnieżnej,
• właściciele samochodów o dużej mocy, aut sportowych lub mocnych SUV-ów, gdzie przeniesienie momentu obrotowego stawia wysokie wymagania oponom,
• pojazdy użytkowe intensywnie eksploatowane w firmach transportowych, budowlanych czy kurierskich, dla których liczy się zarówno trwałość, jak i najlepsza możliwa trakcja przez cały rok.

Przy wyborze między oponami całorocznymi a dwoma kompletami sezonowymi warto brać pod uwagę kilka konkretnych kryteriów: klimat regionu (częstość i intensywność opadów śniegu, temperatury zimą), typowe drogi, po których jeździsz, styl jazdy, średni roczny przebieg, parametry pojazdu oraz budżet przeznaczony na ogumienie. Znaczenie mają także wymagania prawne w krajach, do których wyjeżdżasz zimą, bo nie wszędzie opony wielosezonowe są traktowane na równi z pełnoprawnymi zimówkami, mimo homologacji 3PMSF.

Jakie koszty mają opony wielosezonowe w porównaniu z sezonowymi?

Analizując, czy opony wielosezonowe się opłacają, nie można patrzeć tylko na cenę zakupu kompletu. Trzeba doliczyć trwałość opon, czyli ile sezonów i kilometrów realnie przejeżdżą, koszty montażu, wyważania i ewentualnego przechowywania drugiego kompletu, a także pośredni wpływ na bezpieczeństwo, który przekłada się na ryzyko kolizji. Dopiero suma tych elementów pokazuje rzeczywisty koszt użytkowania ogumienia przez kilka lat.

Całkowity koszt posiadania opon w okresie kilku lat składa się z kilku jasno mierzalnych elementów, które można uwzględnić, licząc opłacalność różnych rozwiązań:

• cena zakupu kompletu czterech opon, osobno dla opon letnich, zimowych i wielosezonowych,
• koszt montażu i wyważenia kół przy każdej wymianie opon,
• liczba sezonowych wymian w roku – dla dwóch kompletów sezonowych są to zazwyczaj dwie wizyty w serwisie,
• koszt przechowywania kompletu opon lub kół w tzw. hotelu opon, jeśli nie masz miejsca w garażu lub piwnicy,
• potencjalne różnice w zużyciu paliwa wynikające z różnych oporów toczenia,
• przewidywana trwałość bieżnika, czyli liczba przejechanych kilometrów do osiągnięcia minimalnej głębokości bieżnika.

Przy niskich rocznych przebiegach pojedynczy komplet opon wielosezonowych często bywa rozwiązaniem korzystniejszym finansowo niż dwa komplety sezonowe, bo oszczędzasz na wymianach i przechowywaniu, a opony zużywają się wolno. Przy wysokich przebiegach rocznych ogumienie całoroczne zużywa się szybciej, bo pracuje przez cały rok, a konieczność częstszej wymiany może sprawić, że w długim okresie finansowo lepiej wychodzą dwa komplety opon sezonowych, które dzielą między sobą przebieg roczny.

Ile kosztują opony wielosezonowe w porównaniu z dwoma kompletami sezonowymi?

Ceny opon zależą od rozmiaru, klasy producenta (segment budżetowy, średnia półka, premium) i rodzaju pojazdu, ale można podać orientacyjne przedziały dla popularnego rozmiaru osobowego, na przykład 205/55 R16. Dla porównania warto zestawić typowy koszt kompletu opon wielosezonowych z kompletami opon letnich i opon zimowych w trzech segmentach cenowych. Przyjmiemy też założenie kilkuletniego okresu użytkowania i średniego przebiegu rocznego, aby oszacować orientacyjny koszt w przeliczeniu na rok oraz na 10 tysięcy kilometrów.

*W obliczeniach przyjęto, że komplet opon wielosezonowych wystarcza na około 40 tysięcy kilometrów, a dwa komplety opon sezonowych łącznie na około 60 tysięcy kilometrów, przy średnim przebiegu 10 tysięcy kilometrów rocznie. Z tych szacunków widać, że największe różnice kosztowe na korzyść opon całorocznych pojawiają się przy niższych i średnich przebiegach, zwłaszcza w segmencie średnim i premium, ale oszczędności finansowe nie powinny nigdy prowadzić do wyboru ogumienia niedopasowanego do warunków jazdy.

Serwis, wymiana i przechowywanie – gdzie można zaoszczędzić?

Decydując się na opony wielosezonowe, wielu kierowców liczy przede wszystkim na oszczędność czasu i pieniędzy związanych z sezonowymi wymianami. Brak dwóch obowiązkowych wizyt rocznie w serwisie opon to mniej czasu spędzonego w kolejkach i brak kosztów przekładki między oponami letnimi i zimowymi. Dodatkowo nie trzeba organizować miejsca na przechowywanie drugiego kompletu, ani płacić za tzw. hotel opon w warsztacie, co w skali kilku lat daje wymierne oszczędności.

Typowe stawki usług wulkanizacyjnych w Polsce są dość powtarzalne i można je uwzględnić, licząc realne oszczędności przy przejściu na opony całoroczne:

• wymiana kompletu opon na felgach stalowych (montaż, demontaż, wyważenie) – najczęściej około 80–120 zł za komplet,
• wymiana kompletu opon na felgach aluminiowych – zazwyczaj około 100–160 zł za komplet,
• wyważenie kół bez demontażu opon – zwykle około 60–100 zł za komplet,
• przechowywanie kompletu opon lub kół w „hotelu opon” – często w przedziale 80–150 zł za sezon,
• dodatkowe usługi, jak sprawdzenie geometrii kół czy naprawa uszkodzeń, które przy dwóch kompletach opon mogą wystąpić częściej.

Nawet jeśli nie korzystasz z dwóch kompletów opon sezonowych, pewne czynności serwisowe wciąż pozostają rozsądne także przy oponach całorocznych. Warto co pewien czas wykonać przynajmniej rotację kół przód–tył, szczególnie w autach z napędem na jedną oś, a także kontrolować wyważenie i stan zawieszenia. Regularne sprawdzanie stanu bieżnika i ciśnienia to z kolei prosta czynność, która poprawia zarówno bezpieczeństwo, jak i trwałość opon, generując przy tym znacznie niższe koszty niż pełna, sezonowa wymiana kompletu.

Nadmierne oszczędzanie na serwisie opon – brak wyważania, jazda na zużytym bieżniku czy ignorowanie spadków ciśnienia – może przyspieszyć zużycie elementów zawieszenia, zwiększyć zużycie paliwa i przede wszystkim wydłużyć drogę hamowania. W efekcie pozorna oszczędność na serwisie szybko znika, a ryzyko kosztownej kolizji rośnie, niezależnie od tego, czy jeździsz na oponach wielosezonowych czy sezonowych.

Jak prawidłowo przechowywać opony i koła samochodowe?

Prawidłowe przechowywanie opon, zarówno sezonowych, jak i wielosezonowych, ma duży wpływ na tempo starzenia się gumy i pojawianie się mikropęknięć na powierzchni. Od tego zależy nie tylko trwałość bieżnika, ale także zachowanie opony w nagłych manewrach czy podczas hamowania awaryjnego. Dobre warunki składowania sprawiają, że inwestycja w lepsze ogumienie jest bardziej opłacalna, bo dłużej zachowuje ono swoje właściwości jezdne.

Opony przechowywane bez felg wymagają nieco innego traktowania niż kompletne koła. W takim przypadku warto trzymać się kilku prostych zasad:

• najlepiej ustawiać opony w pozycji pionowej, jedna obok drugiej, aby nie deformować ich kształtu,
• co kilka tygodni delikatnie obracać opony wokół własnej osi, żeby nacisk rozkładał się równomierniej,
• nie układać na oponach ciężkich przedmiotów, które mogłyby odkształcić gumę lub stopkę opony,
• unikać ściskania opon pasami lub innymi elementami, które mogłyby uszkodzić bok opony.

Jeśli przechowujesz koła z założonymi oponami, czyli kompletne felgi z ogumieniem, możesz zastosować inne ustawienie niż przy samych oponach:

• koła można przechowywać na stojakach lub zawieszone, co zmniejsza ryzyko odkształceń i ułatwia utrzymanie porządku w garażu,
• dopuszczalne jest także poziome ułożenie kół jedno na drugim, ale stos nie powinien być zbyt wysoki, aby nie obciążać nadmiernie dolnych kół,
• część producentów zaleca lekkie obniżenie ciśnienia w przechowywanych kołach, ale nie do zera, żeby opona zachowała właściwy kształt,
• warto okresowo zmieniać kolejność kół w stosie lub ich położenie, jeśli leżą poziomo przez dłuższy czas.

Miejsce przechowywania opon i kół ma ogromne znaczenie dla ich trwałości. Idealne warunki to pomieszczenie o umiarkowanej i względnie stałej temperaturze, bez dużych wahań, bez bezpośredniego nasłonecznienia i o niskiej wilgotności. Opony nie powinny znajdować się w pobliżu źródeł ciepła, takich jak piece, grzejniki czy nagrzewające się rury, bo wysoka temperatura przyspiesza starzenie gumy. Trzeba też unikać kontaktu z chemikaliami, olejami, rozpuszczalnikami i agresywnymi środkami czyszczącymi, które mogą uszkodzić powierzchnię opony.

Właściciele domów, garaży i piwnic mają często możliwość samodzielnego zorganizowania miejsca na opony, ale warto zadbać o kilka praktycznych rozwiązań:

• montaż prostych regałów lub stojaków ściennych ułatwia przechowywanie kół i ogranicza ryzyko przypadkowego uszkodzenia opon,
• unikanie przechowywania opon na otwartym balkonie, w bardzo wilgotnej piwnicy czy tuż przy piecu centralnego ogrzewania zmniejsza tempo starzenia się gumy,
• w przypadku braku odpowiedniego miejsca w domu lub garażu, a także przy ciężkich kompletach kół aluminiowych, warto rozważyć wykupienie usługi „hotelu opon” w serwisie,
• porządek w miejscu składowania ułatwia kontrolę stanu opon i szybkie sprawdzenie, czy bieżnik nadal nadaje się do bezpiecznej jazdy.

Przed demontażem kół warto je oznaczyć, na przykład prostym markerem: przód lewy, przód prawy, tył lewy, tył prawy. Przy kolejnym montażu możesz wtedy wykonać prawidłową rotację kół, co sprzyja równomiernemu zużyciu bieżnika i wydłuża życie opon. Zadbaj też o to, aby nie przechowywać opon w pobliżu farb, rozpuszczalników czy olejów, bo opary chemiczne potrafią trwale uszkodzić gumę.